Poradnik o zaćmie
Badania przed operacją zaćmy – jakie pomiary i po co
Przed zabiegiem lekarz musi dokładnie poznać oko. Opisujemy najważniejsze badania i pomiary prostymi słowami oraz wyjaśniamy, dlaczego żadnego nie warto pomijać.
Przed operacją zaćmy wykonuje się badania oka i pomiary, przede wszystkim biometrię, czyli pomiar potrzebny do doboru mocy sztucznej soczewki. Lekarz sprawdza też ostrość wzroku, ciśnienie w oku, przedni odcinek oka i siatkówkę. W klinice w Ostrawie badania trwają około 2 godzin i wykonuje się je zwykle w dniu operacji.
Dlaczego badania są tak ważne
Mają one odpowiedzieć na trzy pytania. Czy to rzeczywiście zaćma odpowiada za słabe widzenie? Czy operacja jest bezpieczna? Jaką soczewkę wszczepić? Sama zaćma zwykle jest łatwa do zauważenia, ale wynik zabiegu zależy od całego oka.
Pomiary są też podstawą zaplanowania wzroku po operacji. Soczewka zostaje w oku na stałe, dlatego jej moc trzeba dobrać jak najdokładniej. Nawet niewielki błąd w pomiarze może oznaczać, że po operacji widzenie będzie inne, niż zaplanowano.
Najważniejsze badania w skrócie
| Badanie | Po co się je wykonuje |
|---|---|
| Ostrość wzroku | Sprawdza, jak dobrze oko widzi z daleka i z bliska, także w okularach |
| Biometria | Mierzy długość oka i inne wymiary, aby obliczyć moc soczewki |
| Keratometria, topografia rogówki | Pokazują kształt rogówki, także astygmatyzm |
| Pomiar ciśnienia w oku | Pomaga wykryć jaskrę i inne problemy |
| Lampa szczelinowa | Pozwala obejrzeć rogówkę, tęczówkę i rodzaj zaćmy |
| Dno oka po rozszerzeniu źrenicy | Pokazuje siatkówkę, plamkę i nerw wzrokowy |
| OCT | Daje dokładny obraz plamki, jeśli zaćma nie jest zbyt gęsta |
| Badanie komórek śródbłonka rogówki | Ocenia, czy rogówka dobrze zniesie zabieg, gdy lekarz uzna to za potrzebne |
| USG oka | Stosowane, gdy gęsta zaćma nie pozwala obejrzeć dna oka |
Nie każdy pacjent potrzebuje wszystkich tych badań. Ich zakres zależy od stanu oka i decyzji lekarza.
Co to jest biometria
Biometria to najważniejszy pomiar przed operacją. Aparat mierzy między innymi długość gałki ocznej, głębokość przedniej części oka i krzywiznę rogówki. Na tej podstawie lekarz oblicza moc soczewki, którą wszczepi.
Zwykle jest to pomiar optyczny. Pacjent opiera brodę i czoło o podpórkę i patrzy w punkt świetlny. Nic nie dotyka oka. Jeśli zaćma jest bardzo gęsta, aparat może nie dać wyniku. Wtedy stosuje się pomiar ultradźwiękowy, przy którym oko znieczula się kroplami.
Na wynik mogą wpłynąć soczewki kontaktowe, bo zmieniają kształt rogówki. Dlatego przed badaniem trzeba je odstawić. Zapytaj, kiedy to zrobić, bo zależy to od rodzaju soczewek. Wpływ może mieć też suche oko i wcześniejsza operacja laserowa wzroku, o której trzeba powiedzieć lekarzowi.
Czy badania bolą
Większość tych badań odbywa się bez dotykania oka albo polega na delikatnym kontakcie z okiem po kroplach znieczulających. Największą niedogodnością jest zwykle rozszerzenie źrenicy. Krople działają przez kilka godzin. W tym czasie obraz bywa zamazany, a światło razi. Dlatego nie wolno prowadzić samochodu i warto mieć okulary przeciwsłoneczne.
Czy potrzebne są badania krwi i EKG
Przy operacji w znieczuleniu kroplami lista badań ogólnych jest zwykle krótsza niż przy operacjach w narkozie. Różne placówki mają tu różne wymagania. Zakres zależy także od stanu zdrowia pacjenta. Lekarz może poprosić o aktualne wyniki, na przykład cukru przy cukrzycy czy INR przy lekach przeciwkrzepliwych. Czasem potrzebna jest też opinia lekarza prowadzącego.
Zanim wykonasz badania, zapytaj organizatora lub klinikę, co jest naprawdę potrzebne. Dzięki temu unikniesz niepotrzebnych wizyt i kosztów. Więcej o lekach piszemy w tekście operacja zaćmy a leki na rozrzedzenie krwi.
Czy przydadzą się badania zrobione wcześniej w Polsce
Tak, warto je zabrać, bo pokazują, jak zmieniało się oko. Dotyczy to zwłaszcza pola widzenia przy jaskrze, OCT plamki i wypisów ze szpitala. Pomiary do doboru soczewki wykonuje się jednak zwykle na miejscu, na aparaturze ośrodka, w którym odbędzie się zabieg. To lekarz decyduje, z których wyników skorzysta. Starsze pomiary mogą też być już nieaktualne. Dokumenty warto przekazać organizatorowi wcześniej. Pomaga on także w tłumaczeniu dokumentacji.
Co powiedzieć lekarzowi podczas badań
Pomiary to nie wszystko. Lekarz potrzebuje też Twoich informacji:
- jakie masz choroby, także dawne,
- jakie leki bierzesz, także krople i środki bez recepty,
- czy przyjmowałeś leki na prostatę, nawet dawno temu,
- czy jesteś po urazie oka lub operacji wzroku,
- jakie masz uczulenia,
- czy nosisz soczewki kontaktowe,
- czego oczekujesz po operacji i do czego najbardziej potrzebujesz wzroku.
Ostatni punkt też jest ważny. Od tego zależy, jaką soczewkę lekarz zaproponuje. Warto zajrzeć do artykułu soczewki wewnątrzgałkowe.
Jak przygotować się do badań
- Zabierz dotychczasowe okulary i wyniki wcześniejszych badań oczu.
- Weź listę leków i wypisy ze szpitala, jeśli są.
- Nie maluj oczu ani nie stosuj kremu wokół nich.
- Odłóż soczewki kontaktowe zgodnie z zaleceniem.
- Pojedź z kimś, kto Cię odwiezie.
- Weź okulary przeciwsłoneczne.
Pozostałe wskazówki znajdziesz w artykule przygotowanie do operacji zaćmy.
Co, jeśli badania pokażą coś niespodziewanego
Zdarza się, że lekarz zauważy dodatkową chorobę, na przykład zmiany w plamce, wysokie ciśnienie w oku lub infekcję powiek. Może wtedy zmienić plan, przesunąć operację lub zaproponować dodatkowe leczenie. To nie jest porażka, tylko właściwy powód, dla którego wykonuje się te badania. Przy wyjeździe do Czech badania i operacja odbywają się zwykle jednego dnia, więc warto zapytać organizatora, co dzieje się w takiej sytuacji.
O tym, jak lekarz podejmuje decyzję, piszemy w tekście kwalifikacja do operacji zaćmy.
Przeczytaj też
