Poradnik o zaćmie
Objawy zaćmy – po czym poznać, że to zaćma
Zaćma rozwija się powoli i nie boli, dlatego łatwo ją zrzucić na wiek. Podpowiadamy, na jakie zmiany w widzeniu zwrócić uwagę i kiedy iść do okulisty.
Dlaczego zaćmę tak łatwo przeoczyć
Zaćma nie boli, nie piecze i nie powoduje zaczerwienienia oka. Pogorszenie przychodzi stopniowo, często najpierw w jednym oku, a drugie przez długi czas je wyręcza. Wiele osób dowiaduje się o chorobie przypadkiem, na przykład przy zamawianiu nowych okularów.
Jeśli chcesz sprawdzić oczy osobno, zasłoń jedno dłonią i popatrz na coś daleko, a potem zmień oko. Duża różnica między oczami to powód do wizyty u okulisty, nawet jeśli obydwoma razem widzisz jeszcze całkiem dobrze.
Najczęstsze objawy zaćmy
- Zamglone widzenie – obraz jest jak za mgłą lub przez zabrudzoną szybę. Czyszczenie okularów nie pomaga.
- Razi blask – reflektory samochodów, słońce czy lampy oślepiają bardziej niż kiedyś. Wokół świateł mogą pojawiać się obwódki.
- Gorsze widzenie po zmroku – coraz trudniej prowadzić samochód w nocy albo chodzić po słabo oświetlonych miejscach.
- Blade kolory – barwy stają się mniej żywe, a biel wydaje się żółtawa.
- Częsta zmiana okularów – nowa korekcja szybko przestaje wystarczać.
- Podwójne widzenie jednym okiem – obraz dwoi się nawet wtedy, gdy drugie oko jest zasłonięte.
- Potrzeba mocniejszego światła – do czytania lub szycia trzeba coraz jaśniejszej lampy.
Nie każdy ma wszystkie te objawy. Zależy to od tego, która część soczewki mętnieje. Więcej o tym piszemy w artykule co to jest zaćma.
Ciekawostka, która bywa myląca – „drugi wzrok”
Niektóre osoby zauważają, że nagle mogą czytać bez okularów, choć wcześniej ich potrzebowały. Cieszą się, że wzrok się poprawił. Tymczasem może to być skutek zmian w środku soczewki, które zwiększają krótkowzroczność. Taka poprawa zwykle jest przejściowa, a zaćma postępuje dalej. Warto o niej powiedzieć okuliście.
Zaćma czy zwykłe pogorszenie wzroku z wiekiem
Po czterdziestym roku życia prawie każdy zaczyna gorzej widzieć z bliska. To starczowzroczność, czyli naturalna utrata elastyczności soczewki. Przy niej wystarczają okulary do czytania, a daleko widzimy jak dawniej. Przy zaćmie jest inaczej: obraz jest mglisty zarówno z bliska, jak i z daleka, a okulary pomagają coraz mniej.
Prosta zasada brzmi tak: jeśli po dobraniu okularów nadal widzisz niewyraźnie, przyczyny trzeba szukać głębiej. Nie zawsze będzie to zaćma, bo podobne objawy dają też inne choroby oczu:
| Choroba | Co zwykle odczuwa pacjent |
|---|---|
| Zaćma | Mgła na całym obrazie, blask świateł, blade kolory; zmiany powolne, bez bólu |
| Starczowzroczność | Trudność z czytaniem z bliska; okulary w pełni pomagają |
| Zwyrodnienie plamki (AMD) | Plama lub zniekształcenie w środku obrazu, proste linie wydają się faliste |
| Jaskra | Często długo bez objawów, potem zawężenie pola widzenia od boków |
| Retinopatia cukrzycowa | Zamazany obraz, ciemne plamy, czasem pływające kropki |
Ta tabela to tylko ogólna podpowiedź. Na tej podstawie nie da się postawić rozpoznania. Choroby te mogą też występować razem, na przykład zaćma i zmiany w plamce. Dlatego przed każdą operacją okulista ocenia całe oko, a nie tylko soczewkę.
Jak okulista rozpoznaje zaćmę
Badanie jest proste i nie boli. Lekarz sprawdza ostrość widzenia na tablicy, mierzy ciśnienie w oku i ogląda soczewkę w lampie szczelinowej. Zwykle zakrapla też krople rozszerzające źrenicę, aby obejrzeć dno oka. Po takich kroplach obraz przez kilka godzin jest zamazany, a światło razi. Nie jedź na tę wizytę samochodem jako kierowca i weź okulary przeciwsłoneczne.
Jeśli lekarz podejrzewa problem z plamką, może poprosić o patrzenie na siatkę Amslera, czyli kratkę z punktem pośrodku, albo zlecić dodatkowe badanie siatkówki.
Kiedy umówić wizytę u okulisty
Do okulisty warto wybrać się, gdy:
- widzisz gorzej, a nowe okulary niewiele zmieniają,
- coraz trudniej prowadzić samochód po zmroku,
- masz cukrzycę lub długo przyjmujesz sterydy,
- jedno oko widzi wyraźnie gorzej od drugiego,
- bliscy zauważają, że się potykasz albo rezygnujesz z czytania i telewizji.
Na wizytę u okulisty w ramach NFZ potrzebne jest skierowanie, zwykle od lekarza rodzinnego. Jeśli po rozpoznaniu chcesz zaplanować operację, przeczytaj też, jak uzyskać skierowanie na operację zaćmy.
Objawy, które nie pasują do zaćmy
Zaćma rozwija się powoli. Jeśli wzrok pogarsza się z dnia na dzień albo pojawia się ból, przyczyna prawdopodobnie jest inna i może wymagać szybkiego działania. Dotyczy to także osób po operacji, u których objawy mogą oznaczać powikłanie. Nie należy czekać na termin zwykłej wizyty.
Kiedy natychmiast do lekarza: nagły spadek widzenia, silny ból oka, wyraźne zaczerwienienie, błyski światła albo „firanka” zasłaniająca część obrazu – także po operacji – to sygnały, z którymi trzeba pilnie zgłosić się do okulisty lub do szpitala. Nie czekaj, aż samo przejdzie.
Gdy okulista potwierdzi zaćmę, kolejne pytanie brzmi: kiedy operować i czy można poczekać. To decyzja, którą pacjent podejmuje razem z lekarzem.
