Poradnik o zaćmie
Soczewki wewnątrzgałkowe – jakie są rodzaje i czym się różnią
Podczas operacji zaćmy do oka trafia sztuczna soczewka, która zostaje tam na stałe. Wyjaśniamy, jakie są rodzaje i o co zapytać lekarza.
Czym jest soczewka wewnątrzgałkowa
Soczewka wewnątrzgałkowa to mała, przezroczysta soczewka z miękkiego tworzywa. Wszczepia się ją do oka w miejsce usuniętej soczewki naturalnej. Nie trzeba jej wyjmować ani czyścić, a pacjent jej nie czuje. Soczewka nie zużywa się jak okulary i zwykle zostaje w oku do końca życia.
Moc soczewki dobiera się indywidualnie. Służy temu badanie zwane biometrią, czyli dokładny pomiar oka. Dzięki niemu można przy okazji skorygować część wady wzroku, którą pacjent miał wcześniej, na przykład krótkowzroczność.
Rodzaje soczewek w skrócie
| Rodzaj | Co daje | O czym pamiętać |
|---|---|---|
| Jednoogniskowa sferyczna | Ostre widzenie na jedną odległość, zwykle do dali | Do czytania potrzebne okulary |
| Jednoogniskowa asferyczna | Jak wyżej, z lepszym kontrastem, zwłaszcza przy słabym świetle | Do czytania zwykle potrzebne okulary |
| Dwuogniskowa | Widzenie do dali i do bliży | Odległość pośrednia może być słabsza; możliwe obwódki wokół świateł |
| Trójogniskowa | Widzenie do dali, na odległość pośrednią i do bliży | Możliwe obwódki i blask wokół świateł; nie dla każdego oka |
Soczewka jednoogniskowa sferyczna
To najprostszy i od dawna stosowany rodzaj soczewki. Skupia światło w jednym punkcie, dlatego ostro widzimy na jedną, wybraną odległość. Najczęściej ustawia się ją tak, aby pacjent dobrze widział daleko, a do czytania używał okularów.
Taka soczewka sprawdza się u wielu pacjentów, zwłaszcza tych, którym okulary do czytania nie przeszkadzają. Rzadziej powoduje kłopoty z blaskiem i obwódkami wokół świateł niż soczewki wieloogniskowe.
Soczewka jednoogniskowa asferyczna
Działa podobnie, ale ma nieco inaczej wyprofilowaną powierzchnię. Ma to ograniczać pewne niedoskonałości obrazu, z którymi oko radzi sobie gorzej, gdy źrenica jest szeroka, czyli na przykład o zmierzchu lub w nocy. Pacjent może zauważyć lepszy kontrast, choć różnica nie u każdego jest wyraźna. Także przy tej soczewce do czytania zwykle potrzebne są okulary.
Niektóre soczewki jednoogniskowe mają też dodatkową korektę astygmatyzmu. Nazywają się toryczne. Gdy astygmatyzm jest duży, warto zapytać o nie lekarza.
Soczewki dwuogniskowe i trójogniskowe
Soczewki te dzielą światło na dwa lub trzy ogniska. Dzięki temu oko ma możliwość widzenia na różne odległości i pacjent może rzadziej sięgać po okulary. Dwuogniskowa obejmuje zazwyczaj daleko i blisko, a trójogniskowa dodatkowo odległość pośrednią, na przykład ekran komputera czy deskę rozdzielczą.
Taka wygoda ma swoją cenę w postaci ograniczeń:
- wokół świateł, zwłaszcza nocą, mogą pojawiać się obwódki lub blask,
- kontrast może być nieco niższy, szczególnie przy słabym oświetleniu,
- mózg potrzebuje czasu, by się przyzwyczaić do nowego sposobu widzenia,
- nawet przy tych soczewkach okulary bywają potrzebne, na przykład przy drobnym druku.
Lekarz może uznać, że soczewka wieloogniskowa nie będzie dobrym wyborem przy chorobach siatkówki, zmianach w plamce, zaawansowanej jaskrze czy przy dużym nieregularnym astygmatyzmie. Tak samo może być, gdy pacjent dużo jeździ nocą albo trudno mu zaakceptować obwódki wokół świateł.
Jak wybrać soczewkę
Nie ma jednej soczewki dobrej dla wszystkich. Wybór zależy od budowy i stanu oka, wyników badań, a także od trybu życia. Ostateczną decyzję podejmuje pacjent wspólnie z lekarzem. Przed rozmową warto zastanowić się nad kilkoma sprawami:
- Czy okulary do czytania są dla mnie problemem?
- Czy często prowadzę samochód po zmroku?
- Ile czasu spędzam przy książce, komputerze, robótkach ręcznych?
- Co jest dla mnie ważniejsze – jak największy kontrast czy mniejsza zależność od okularów?
- Czy mam inne choroby oczu, które wpływają na wybór?
O dostępne w konkretnym przypadku soczewki trzeba zapytać przed zabiegiem. Informacje o klinice znajdziesz na stronie klinika w Czechach.
Czy soczewkę można później wymienić
W zasadzie soczewka zostaje w oku na stałe. Wymiana jest możliwa, ale to kolejna operacja, którą wykonuje się tylko wtedy, gdy istnieje poważny powód. Może nim być na przykład nieprawidłowe położenie soczewki albo uciążliwe dolegliwości, których nie da się opanować inaczej. Dlatego decyzję warto przemyśleć przed zabiegiem, a nie po nim. Zapisz też nazwę i moc wszczepionej soczewki. Te dane znajdują się w dokumentacji z operacji i przydadzą się każdemu okuliście, który będzie Cię leczyć w przyszłości, szczególnie gdy zaplanujesz zabieg drugiego oka.
Soczewka a zwrot z NFZ
Przy zwrocie kosztów za leczenie w innym kraju UE trzeba pamiętać o jednym ograniczeniu. Dopłaty do lepszych soczewek i inne dodatki nie są zwracane ponad stawkę, jaką NFZ płaci za to samo świadczenie w Polsce. Jeśli wybierzesz droższą soczewkę, różnicę pokrywasz sam. Wyjaśniamy to dokładniej w artykule zwrot kosztów z NFZ oraz na stronie koszty i NFZ.
Czy po wszczepieniu soczewki będę potrzebować okularów
To zależy od rodzaju soczewki i stanu oka. Większość osób z soczewką jednoogniskową nosi okulary przynajmniej do czytania. Przy soczewkach wieloogniskowych okulary mogą być potrzebne rzadziej, choć nie da się tego obiecać z góry. Nowe okulary dobiera się zwykle dopiero po zagojeniu oka, gdy wzrok się ustabilizuje. Termin wskazuje lekarz.
Przeczytaj też
