Poradnik o zaćmie
Zaćma a cukrzyca – na co uważać i jak przygotować się do operacji
Cukrzyca przyspiesza rozwój zaćmy i wymaga dokładniejszego przygotowania do operacji. Tłumaczymy, co to oznacza dla pacjenta i jego bliskich.
Dlaczego cukrzyca sprzyja zaćmie
Przy długo podwyższonym poziomie cukru we krwi zmienia się środowisko wewnątrz oka. Dotyczy to także soczewki. Jej białka szybciej się uszkadzają, a soczewka łatwiej traci przezroczystość. Dlatego osoby z cukrzycą częściej mają zaćmę, a pojawia się ona u nich zwykle wcześniej niż u osób bez tej choroby.
U części pacjentów rozwija się postać zaćmy umiejscowiona z tyłu soczewki, która szybciej utrudnia czytanie i widzenie w jasnym świetle. Rzadko, głównie przy bardzo wysokich cukrach, zaćma może rozwinąć się w krótkim czasie.
Wahania wzroku to nie zawsze zaćma
Osoby z cukrzycą często zauważają, że ostrość wzroku zmienia się z dnia na dzień. Wysoki cukier może powodować pęcznienie soczewki i tymczasową zmianę wady wzroku. Gdy glikemia się unormuje, obraz wraca. Dlatego okularów nie warto dobierać w okresie dużych wahań cukru.
Mgła przed oczami może mieć też inne przyczyny, między innymi retinopatię cukrzycową, czyli uszkodzenie małych naczyń siatkówki. Tu najważniejsza jest wizyta u okulisty, bo leczenie tych chorób jest zupełnie inne.
Regularne badanie dna oka
Osoby z cukrzycą powinny regularnie badać dno oka, nawet jeśli dobrze widzą. Retinopatia długo może nie dawać objawów. Częstotliwość badania ustala lekarz.
Zaćma utrudnia obejrzenie siatkówki. Gęste zmętnienie może zasłonić lekarzowi widok. To jeden z powodów, dla których przy cukrzycy nie warto długo zwlekać z decyzją. Czasem operację zaleca się po to, by można było kontrolować i leczyć siatkówkę. Więcej ogólnych informacji znajdziesz w artykule kiedy operować zaćmę.
Co możesz zrobić dla swoich oczu
Dobra kontrola cukrzycy pomaga chronić wzrok. Warto dbać o prawidłowy poziom cukru, a także o ciśnienie krwi i cholesterol, bo wszystkie te czynniki wpływają na naczynia siatkówki. Pomocne jest też rzucenie palenia. Zachowaj kartkę z wynikami i pokazuj ją na każdej wizycie. Nie cofnie to zaćmy, która już powstała, ale może poprawić stan oka przed operacją i po niej.
Czy osoba z cukrzycą może mieć operację zaćmy
Tak. Cukrzyca sama w sobie nie wyklucza operacji. Wymaga jednak większej uwagi przed zabiegiem i po nim. Zanim lekarz zakwalifikuje pacjenta, sprawdza między innymi:
- czy cukrzyca jest dobrze kontrolowana,
- czy są oznaki retinopatii lub obrzęku plamki, czyli środka siatkówki,
- czy ewentualne zmiany na siatkówce trzeba leczyć przed operacją,
- czy nie ma infekcji, która u osób z cukrzycą może mieć cięższy przebieg.
Przy aktywnych zmianach w siatkówce lekarz może zdecydować, by najpierw je ustabilizować. Bardzo wysoki cukier w dniu zabiegu może spowodować jego przesunięcie. Granice ustala lekarz.
Przygotowanie do zabiegu przy cukrzycy
Oprócz zwykłych przygotowań, opisanych w artykule przygotowanie do operacji zaćmy, warto pamiętać o kilku sprawach:
- Zabierz ostatnie wyniki, w tym hemoglobinę glikowaną (HbA1c), jeśli ją masz.
- Ustal z diabetologiem lub lekarzem rodzinnym, jak przyjąć leki i insulinę w dniu operacji.
- Weź ze sobą glukometr, paski, insulinę, a także przekąskę, na wypadek spadku cukru.
- Powiedz personelowi, jeśli poczujesz objawy niedocukrzenia: drżenie, poty, osłabienie.
- Podczas dłuższej podróży pamiętaj o regularnych posiłkach, a leki trzymaj w bagażu podręcznym.
Podczas podróży do Ostrawy i pobytu w klinice łatwo zaburzyć rytm posiłków. Warto o tym powiedzieć organizatorowi, by zaplanować dzień z głową.
Soczewka przy cukrzycy
Wybór soczewki zależy między innymi od stanu siatkówki. Przy zmianach w plamce lub retinopatii lekarz może odradzić soczewki wieloogniskowe, bo mogą dodatkowo obniżać kontrast. Omów to przed zabiegiem. Rodzaje soczewek opisujemy w artykule soczewki wewnątrzgałkowe.
Po operacji – o czym pamiętać
Po zabiegu obowiązują te same zalecenia co u innych pacjentów, ale dochodzi kilka spraw:
- Kontrola cukru – dobra glikemia sprzyja gojeniu i zmniejsza ryzyko zakażenia.
- Obrzęk plamki – jest częstszy u osób z cukrzycą, może pojawić się po kilku tygodniach. Dlatego kontrole są szczególnie ważne.
- Krople – stosuje się je zwykle około 3–4 tygodni. Lekarz może dostosować ich rodzaj i czas podawania. Niektóre leki sterydowe mogą wpływać na poziom cukru, więc powiedz, jeśli zauważysz zmiany.
- Retinopatia – operacja może w niektórych przypadkach wpłynąć na stan siatkówki, a po usunięciu zaćmy lekarz w końcu dobrze ją widzi. Regularne badania dna oka trzeba kontynuować.
- Dalsza opieka – przed wyjazdem ustal, kto w Polsce będzie prowadzić dalszą kontrolę.
Kiedy natychmiast do lekarza: nagły spadek widzenia, silny ból oka, zaczerwienienie, błyski światła albo „firanka” po operacji. U osoby z cukrzycą to samo dotyczy nagłych ciemnych plam i wysypu „mroczków”, bo mogą oznaczać krwawienie do oka. Nie czekaj, zgłoś się pilnie do okulisty lub do szpitala.
Co może zrobić rodzina
Wiek i cukrzyca często idą w parze z innymi chorobami. Dorosłe dzieci mogą pomóc w pilnowaniu leków, kropli i wizyt, a także w zapisaniu wyników. Przydać się może nasz tekst o tym, jak rodzina może pomóc starszej osobie. Wątpliwości związane z chorobą ogólną najlepiej omówić z lekarzem prowadzącym cukrzycę, a sprawy okulistyczne z okulistą.
Przeczytaj też
