Poradnik o zaćmie
Czy operacja zaćmy boli? Co czuje pacjent w trakcie i po zabiegu
To jedno z pierwszych pytań, jakie zadają pacjenci. Wyjaśniamy, jak działa znieczulenie, co czuć na sali operacyjnej i czego spodziewać się po powrocie do domu.
Operację zaćmy wykonuje się w znieczuleniu, najczęściej kroplami do oka. Większość pacjentów czuje najwyżej ucisk. Po zabiegu może pojawić się uczucie piasku pod powieką lub lekkie pieczenie, które zwykle mija w ciągu kilku dni.
Jak działa znieczulenie kroplami
Krople znieczulające wyłączają czucie na powierzchni oka. Personel zakrapla je przed zabiegiem, czasem kilka razy. Podczas operacji lekarz może też podać środek znieczulający bezpośrednio do wnętrza oka. Pacjent tego nie zauważa.
Krople nie usypiają. Pacjent jest przytomny, oddycha samodzielnie i słyszy, co mówi lekarz. Dla wielu osób to dobra wiadomość, bo przy zwykłym znieczuleniu kroplami organizm jest obciążony znacznie mniej niż przy narkozie.
Krople nie wymagają też zastrzyku w okolicę oka. Tego wiele osób boi się najbardziej. Zastrzyk stosuje się tylko w niektórych sytuacjach i wtedy lekarz mówi o tym wcześniej.
Co dokładnie czuć podczas operacji
Każdy odczuwa to trochę inaczej, ale pacjenci najczęściej opisują takie wrażenia:
- Ucisk – delikatne wrażenie, że ktoś dotyka okolicy oka.
- Chłód lub płyn na twarzy – oko jest stale przepłukiwane, a skórę odkaża się przed zabiegiem.
- Rozpieranie powiek – mały rozwieracz przytrzymuje powieki, dzięki czemu nie trzeba pilnować mrugania.
- Jasne światło – światło mikroskopu i barwne plamy, bez ostrego obrazu.
- Dźwięki – głos lekarza i ciche odgłosy urządzeń.
Sama operacja trwa zwykle 15–20 minut. Dla zdenerwowanej osoby to może wydawać się długo, ale wielu pacjentów po wszystkim mówi, że czas minął szybko.
Czy widać narzędzia i to, co robi lekarz
Nie. Pacjent nie widzi narzędzi ani rąk lekarza. Operowane oko jest bardzo mocno oświetlone, a soczewka, która tworzy obraz, jest właśnie usuwana. Dlatego widać tylko światło i zmieniające się barwy. Drugie oko jest zakryte serwetą. Więcej o przebiegu zabiegu piszemy w artykule jak wygląda operacja zaćmy krok po kroku.
Co zrobić, jeśli w trakcie zabiegu coś zaboli
Trzeba o tym powiedzieć, ale spokojnie i bez ruszania głową. Lekarz i personel są na to przygotowani. Mogą dodać znieczulenia, a to zwykle szybko pomaga. Nikt nie oczekuje, że pacjent będzie zaciskał zęby.
Warto ustalić z lekarzem jeszcze przed zabiegiem, jak dać znać o problemie. Czasem wystarczy słowo, a czasem umówiony ruch ręką. To samo dotyczy kaszlu, kichnięcia, bólu pleców czy potrzeby zmiany pozycji.
Czy trudno jest leżeć nieruchomo
Dla większości osób nie jest to problem, bo zabieg trwa krótko. Pacjent leży na plecach, a głowa jest wygodnie podparta. Jeśli bolą Cię plecy, powiedz o tym personelowi, bo często można poprawić ułożenie. Przed wejściem na salę warto skorzystać z toalety. Jeśli męczy Cię kaszel lub katar, powiedz o tym wcześniej.
Patrzenie w światło mikroskopu pomaga utrzymać oko w jednej pozycji. Lekarz mówi, co robić, i może uprzedzić, co za chwilę nastąpi. Nie trzeba pilnować mrugania ani samemu przytrzymywać powieki. Wystarczy spokojnie leżeć i oddychać.
Czy można poprosić o uśpienie
Znieczulenie ogólne przy operacji zaćmy stosuje się rzadko. O jego wyborze decyduje lekarz. Bierze pod uwagę na przykład to, czy pacjent może spokojnie leżeć i współpracować. Może to mieć znaczenie przy silnym drżeniu, niektórych chorobach układu nerwowego albo bardzo dużym lęku.
Osoby bardzo zdenerwowane mogą zapytać o lek uspokajający. Lekarz oceni, czy jest potrzebny i bezpieczny. Trzeba wtedy pamiętać, że po takim leku potrzebna jest szczególna opieka bliskiej osoby w drodze do domu.
Czy oko boli po operacji
Gdy znieczulenie przestaje działać, zwykle pojawia się dyskomfort, a nie silny ból. Najczęstsze są:
- uczucie piasku lub rzęsy w oku,
- lekkie pieczenie i swędzenie,
- łzawienie,
- wrażliwość na światło.
Te dolegliwości zazwyczaj łagodnieją w ciągu kilku dni. Pomagają okulary przeciwsłoneczne, odpoczynek i krople zalecone przez lekarza. Jeśli oko przeszkadza, zapytaj lekarza, jakiego środka przeciwbólowego możesz użyć. Nie sięgaj po inne krople „na zmęczone oczy” i nie pocieraj oka, nawet gdy swędzi. O tym, jak o nie dbać w kolejnych tygodniach, przeczytasz w tekście po operacji zaćmy.
Kiedy natychmiast do lekarza: silny lub narastający ból, nagły spadek widzenia, wyraźne zaczerwienienie oka, błyski światła albo „firanka” w polu widzenia. To nie są zwykłe objawy gojenia. Trzeba pilnie zgłosić się do okulisty lub do szpitala, nie czekając na kontrolę.
Czego boją się pacjenci i co pomaga
Strach przed operacją oka jest czymś normalnym. Oko to delikatne miejsce, a myśl o zabiegu na przytomnym pacjencie budzi niepokój. Pomagają proste rzeczy:
- Wiedza. Przeczytaj o przebiegu zabiegu razem z kimś bliskim.
- Pytania. Zapisz je na kartce i zadaj lekarzowi przed operacją.
- Szczerość. Powiedz personelowi, że się boisz. To ważna informacja, a nie powód do wstydu.
- Oddech. Spokojne, wolne oddychanie pomaga leżeć nieruchomo.
- Bliska osoba. Pojedź z kimś, kto po zabiegu będzie obok.
Warto też powiedzieć lekarzowi o klaustrofobii, bólach kręgosłupa, kłopotach ze słuchem i trudnościach z leżeniem na płasko. Dzięki temu można lepiej przygotować zabieg. Pomocny będzie też tekst o przygotowaniu do operacji zaćmy.
Czy operacja drugiego oka odczuwana jest tak samo
Niekoniecznie. Niektórzy pacjenci mówią, że przy drugim oku czuli nieco więcej, choć wiedzieli już, czego się spodziewać. Inni nie zauważają różnicy. Odczucia bywają różne i nie oznaczają, że coś poszło nie tak. Jeśli przy pierwszym oku coś Ci przeszkadzało, powiedz o tym lekarzowi przed kolejnym zabiegiem.
Krótkie odpowiedzi na inne pytania pacjentów znajdziesz na stronie pytania.
Przeczytaj też
